Máy bay không người lái (UAV) đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong thực tế nhờ tính linh hoạt, chi phí vận hành thấp và khả năng hoạt động hiệu quả trong các môi trường phức tạp. Trong nhiều lĩnh vực, UAV được sử dụng để giám sát và quản lý nông nghiệp, giao hàng trong logistics, khảo sát môi trường, hỗ trợ cứu hộ cứu nạn, cũng như kiểm tra hạ tầng và đảm bảo an ninh.
Với sự phát triển của công nghệ cảm biến, hệ thống định vị và điều khiển tự động, UAV cho phép thu thập dữ liệu có độ chính xác cao, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm phụ thuộc vào phương pháp truyền thống. Mặc dù vẫn còn các thách thức về an toàn bay và quy định quản lý, UAV được đánh giá có tiềm năng lớn trong phát triển các hệ thống thông minh và bền vững.
Ứng dụng UAV trong giám sát nông nghiệp, công nghiệp thông minh
Tại TP. Hồ Chí Minh, công nghệ UAV đã và đang được ứng dụng trong nông nghiệp thông minh nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phụ thuộc vào phương pháp truyền thống. Máy bay không người lái (UAV) đang được ứng dụng ngày càng rõ nét nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý cây trồng. Tại các xã ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh, UAV được sử dụng để giám sát sinh trưởng cây trồng, phát hiện sớm sâu bệnh và hỗ trợ phun thuốc bảo vệ thực vật với độ chính xác cao, giúp giảm chi phí nhân công và hạn chế tác động đến môi trường.
Từ năm 2020, TS. Đặng Xuân Ba cùng hơn 20 cộng sự tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM đã nghiên cứu và phát triển một loại máy bay không người lái chuyên dụng cho chăm sóc cây công nghiệp, với khả năng bay tới độ cao 50 m và bình chứa từ 20 - 70 lít để phun thuốc và tưới cây trên diện tích lớn - một bước tiến quan trọng giúp giảm chi phí lao động và tăng độ chính xác trong quản lý cây trồng. Nhóm nghiên cứu này đã triển khai thiết kế và thử nghiệm UAV nông nghiệp ngay trong khuôn viên trường và các khu vực thực tế, đánh dấu sự tham gia của công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp tại TP. HCM. Việc ứng dụng UAV không chỉ giúp thu thập dữ liệu giám sát cây trồng nhanh chóng mà còn mở ra tiềm năng tích hợp thêm cảm biến hình ảnh và dữ liệu định vị để phân tích sức khỏe mùa màng, hỗ trợ quyết định canh tác chính xác hơn trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu.
Ứng dụng UAV trong quản lý môi trường và tài nguyên
Trong công tác quản lý môi trường và tài nguyên tại TP. Hồ Chí Minh, UAV được ứng dụng để thu thập dữ liệu nhanh chóng, chính xác và hỗ trợ ra quyết định quản lý tài nguyên hiệu quả. Một ví dụ điển hình là nghiên cứu của Trần Ngọc Huyền Trang và cộng sự tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. HCM (2025), trong đó áp dụng ảnh chụp UAV kết hợp phương pháp học sâu và hệ thống WebGIS để xây dựng cơ sở dữ liệu cây xanh đô thị. Nghiên cứu này đã sử dụng ảnh UAV có độ phân giải cao để xác định vị trí, mật độ và đặc điểm tán cây, hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi, kiểm kê và quy hoạch cây xanh một cách hiệu quả và kịp thời trong bối cảnh đô thị hóa nhanh tại TP. HCM - điều mà phương pháp giám sát truyền thống gặp nhiều khó khăn.
Ngoài ra, UAV còn được tích hợp với các công nghệ GIS và machine learning để phân loại lớp phủ bề mặt đất, giúp đánh giá hiện trạng tài nguyên và môi trường đất đai phục vụ quy hoạch sử dụng đất và giám sát ô nhiễm hay biến động môi trường.
Những hoạt động thử nghiệm UAV tại TP. HCM cũng thể hiện sự quan tâm của chính quyền địa phương trong việc phát triển công nghệ phục vụ quản lý môi trường và tài nguyên, tạo nền tảng cho các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn sâu rộng hơn trong tương lai.
LiDAR là công nghệ mới cho phép quản lý rừng một cách hiệu quả (Nguồn: Aonic)
Ứng dụng UAV trong dò thám, cảnh báo, và tìm kiếm cứu nạn
Máy bay không người lái (UAV) đang trở thành công cụ đắc lực trong hoạt động dò thám, cảnh báo và tìm kiếm cứu nạn nhờ khả năng thu thập dữ liệu trong thời gian thực, hoạt động linh hoạt trên khu vực rộng và giảm thiểu rủi ro cho con người. Trong các nhiệm vụ dò thám và cảnh báo, UAV được trang bị cảm biến quang - điện và hồng ngoại, cho phép giám sát khu vực bị thiên tai, cháy rừng, hoặc biến động môi trường, đồng thời phát hiện bất thường sớm để cảnh báo lực lượng chức năng phối hợp ứng phó kịp thời. Trên thế giới, các UAV chuyên dụng như mini UAV tích hợp camera nhiệt và cảm biến tiên tiến đã được sử dụng để phát hiện nạn nhân mất tích tại vùng bị phong tỏa sau bão hoặc động đất, cải thiện tốc độ phản ứng cứu hộ và tăng tỷ lệ sống sót của nạn nhân hơn các phương pháp truyền thống.
UAV của CT Group vận chuyển nhu yếu phẩm tiếp tế cho bà con vùng lũ xã Hòa Xuân Đông, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên (cũ) (Nguồn: plo.vn)
Tại Việt Nam, UAV cũng được quan tâm trong nghiên cứu và ứng dụng phục vụ công tác cứu nạn và phòng cháy chữa cháy. Năm 2025, bài nghiên cứu “Ứng dụng drone trong chữa cháy, cứu nạn và cứu hộ: Kinh nghiệm quốc tế và tiềm năng triển khai ở Việt Nam" do tác giả Phạm Thị Thanh Thư đã được thẩm định và xuất bản, nhấn mạnh tiềm năng ứng dụng UAV trong giám sát hiện trường, phát hiện điểm cháy và tìm kiếm nạn nhân, cung cấp dữ liệu thời gian thực để hỗ trợ chỉ huy phản ứng nhanh và chính xác. Đồng thời, TP. HCM đang chuẩn bị triển khai các thử nghiệm UAV phục vụ cứu hộ cứu nạn và hoạt động phản ứng khẩn cấp trong khuôn khổ phát triển nền kinh tế tầm thấp, tạo điều kiện cho các công nghệ UAV mới được thử nghiệm trong quản lý phản ứng thảm họa, cứu trợ và hỗ trợ y tế.
Ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, drone cũng được sử dụng trong giám sát rừng và cảnh báo cháy từ những năm 2020, với các trạm tuần tra lắp đặt camera và UAV để phát hiện sớm điểm cháy và hoạt động bất thường, hỗ trợ lực lượng chức năng phản ứng nhanh với nguy cơ cháy lớn, tiêu biểu tại trạm quản lý rừng.
Ứng dụng UAV trong giao hàng
Các sự kiện thử nghiệm UAV giao hàng tại TP. HCM từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026 đánh dấu bước đầu trong việc triển khai công nghệ bay không người lái vào logistics đô thị. Chương trình không chỉ thu thập dữ liệu vận hành, an toàn và phối hợp giữa các bên, mà còn tạo cơ sở để mở rộng thử nghiệm cho các tuyến giao hàng dài hơn, góp phần phát triển giao hàng bằng UAV như một giải pháp thay thế hiệu quả trong tương lai, đặc biệt cho thương mại điện tử, bưu chính - logistics và dịch vụ giao hàng nhanh. Cụ thể ngày 29/12/2025, tại Khu Công nghệ cao TP. HCM, startup Saolatek và chuỗi bán lẻ Di Động Việt ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác thử nghiệm ứng dụng UAV vào hoạt động giao hàng trong môi trường đô thị có kiểm soát. Đây là bước đi ban đầu nhằm đánh giá khả năng ứng dụng và phối hợp giữa doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý trong triển khai công nghệ mới này. Đến ngày 05/01/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP. HCM phối hợp với Ban Quản lý Khu Công nghệ cao cùng các doanh nghiệp công nghệ như Saolatek, Real-time Robotics Việt Nam và Di Động Việt chính thức khởi động chương trình thử nghiệm ứng dụng UAV vào giao hàng. Chương trình được triển khai trong khuôn khổ sandbox công nghệ có kiểm soát, nhằm đánh giá khả năng ứng dụng UAV vào logistics, đảm bảo an toàn bay, an ninh, trật tự xã hội và thử nghiệm trong điều kiện thực tế tại Khu Công nghệ cao.
UAV giao hàng chuẩn bị cất cánh trong khuôn khổ chương trình thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái (Nguồn: SKHCN)
Đề án phát triển "Kinh tế tầm thấp" 2025-2030
Đề án phát triển kinh tế tầm thấp giai đoạn 2025-2030 của TP.HCM tập trung ưu tiên khai thác không gian dưới 120 mét nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành các mô hình kinh tế mới dựa trên công nghệ UAV. Trong giai đoạn này, UBND TP.HCM đã hoàn thiện báo cáo trình Chính phủ, xác định rõ các hướng triển khai trọng tâm như thử nghiệm tuyến bay giao hàng xuyên biển bằng UAV từ Cần Giờ đi Vũng Tàu trong Quý I/2026, mở rộng ứng dụng drone vào giám sát trật tự đô thị, cứu hộ cứu nạn và nông nghiệp thông minh tại các khu vực ngoại thành. Song song đó, thành phố triển khai Nghị quyết 20/2024 trong giai đoạn 2025-2026 để xây dựng khung pháp lý thử nghiệm (sandbox) cho doanh nghiệp UAV, tiến tới chính thức hóa hoạt động drone trong logistics đô thị từ đầu năm 2026. Điểm nhấn quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế tầm thấp là sự kiện Drone Light Show với 10.500 thiết bị diễn ra ngày 30/4/2025 tại công viên bờ sông Sài Gòn (TP Thủ Đức), xác lập kỷ lục trình diễn drone lớn nhất Việt Nam, góp phần quảng bá du lịch - công nghệ và khẳng định năng lực vận hành công nghệ quy mô lớn của TP.HCM trên trường quốc tế.
***
Có thể thấy, UAV đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM, từ nông nghiệp thông minh, quản lý môi trường và tài nguyên, logistics đô thị cho đến dò thám, cảnh báo và tìm kiếm cứu nạn. Việc ứng dụng UAV không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí vận hành và rủi ro cho con người mà còn mở ra hướng tiếp cận mới dựa trên dữ liệu thời gian thực và công nghệ số hiện đại. Đặc biệt, các chương trình thử nghiệm, nghiên cứu khoa học và mô hình sandbox công nghệ cho thấy sự chủ động của thành phố trong việc tiếp nhận và làm chủ công nghệ UAV. Trong bối cảnh Đề án phát triển “kinh tế tầm thấp” giai đoạn 2025-2030 đang được triển khai, UAV hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển đô thị thông minh và bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế công nghệ của TP.HCM trong tương lai.
Minh Thư
----------------------------------------
Tài liệu tham khảo chính
[1] Chuyên trang giao thông. (2016). Máy bay không người lái "tham chiến" trong tìm kiếm cứu hộ, tại sao không? https://giaothong.tapchixaydung.vn/may-bay-khong-nguoi-lai-tham-chien-trong-tim-kiem-cuu-ho-tai-sao-khong-18327709.htm
[2] Lê Tỉnh. (2026). TPHCM chính thức thử nghiệm giao hàng bằng UAV. https://ttbc-hcm.gov.vn/tphcm-chinh-thuc-thu-nghiem-giao-hang-bang-uav-1020378.html
[3] Minh Khang. (2024). Ứng dụng thiết bị bay không người lái phục vụ tìm kiếm cứu hộ. http://sotnmt.pto.vnptweb.vn/khi-tuong-thuy-van-va-bien-doi-khi-hau/ung-dung-thiet-bi-bay-khong-nguoi-lai-phuc-vu-tim-kiem-cuu-ho-211373
[4] Nguyễn Thị Ngọc Minh. (2025). Tích hợp công nghệ UAV và thuật toán học máy phục vụ phân loại lớp phủ bề mặt bằng phần mềm ArcGIS Pro. Tạp chí Trắc địa - Bản đồ, 14-24.
[5] Nguyễn Tuyết. (2025). Tăng cường giám sát công nghiệp thông qua ứng dụng UAV và ROV. https://dost.hochiminhcity.gov.vn/hoat-dong-so-khcn/tang-cuong-giam-sat-cong-nghiep-thong-qua-ung-dung-uav-va-rov/
[6] Phạm Thị Thanh Thư. (2025). Ứng dụng drone trong chữa cháy, cứu nạn và cứu hộ: Kinh nghiệm quốc tế và tiềm năng triển khai ở Việt Nam. Tạp chí Phòng cháy và Chữa cháy điện tử, 49-58.
[7] Tieu bac-Tri Duc. (2025). Thành phố Hồ Chí Minh lên kế hoạch thử nghiệm máy bay không người lái cho các hoạt động cứu hộ và dịch vụ giao hàng. https://news.tuoitre.vn/ho-chi-minh-city-plans-trial-of-drones-for-rescue-operations-delivery-services-103251203145831043.htm
[8] Tiểu Minh. (2025). Thử nghiệm ứng dụng UAV vào hoạt động giao hàng tại Khu Công nghệ cao TP.HCM. https://plo.vn/ky-nguyen-so/thu-nghiem-ung-dung-uav-vao-hoat-dong-giao-hang-tai-khu-cong-nghe-cao-tphcm-post889018.html
[9] Trần Ngọc Huyền Trang. (2025). Tích hợp ảnh UAV, Deep Learning và WebGIS trong quản lý cây xanh đô thị tại TP.HCM. https://tapchixaydung.vn/tich-hop-anh-uav-deep-learning-va-webgis-trong-quan-ly-cay-xanh-do-thi-tai-tphcm-20201224000032347.html
[10] Việt Anh. (2023). Phát triển máy bay không người lái ứng dụng chăm sóc cây công nghiệp. https://kinhdoanhvaphattrien.vn/phat-trien-may-bay-khong-nguoi-lai-ung-dung-cham-soc-cay-cong-nghiep-31957.html?
[11] VNA. (2025). Bà Rịa - Vũng Tàu tăng cường bảo vệ rừng bằng công nghệ. https://en.vietnamplus.vn/ba-ria-vung-tau-enhances-forest-protection-with-technology-post319786.vnp