Trước những cam kết về Net Zero tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26) và yêu cầu phát triển hạ tầng số theo hướng bền vững, việc đánh giá thực trạng phát triển trung tâm dữ liệu (TTDL) tại Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, nhằm xác định tiềm năng, đồng thời làm rõ các điều kiện và định hướng cho quá trình chuyển đổi sang mô hình TTDL xanh trong thời gian tới, qua đó làm cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, giúp Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng TTDL xanh trên bản đồ khu vực và thế giới.

Thực trạng phát triển TTDL tại Việt Nam

Theo các báo cáo phân tích thị trường của P&S Intelligence, Việt Nam đang trở thành một trong những thị trường TTDL có tốc độ phát triển nhanh tại khu vực châu Á. Quy mô thị trường đạt giá trị 1.416,2 triệu USD vào năm 2025, dự kiến đạt 1.652,7 triệu USD năm 2026 và 4.371,4 triệu USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) ước đạt 17,5% trong giai đoạn 2026-2032.

Song song với sự gia tăng về quy mô thị trường, hạ tầng TTDL trong nước ghi nhận mức mở rộng đáng kể. Theo Báo cáo Điện toán Đám mây và Trung tâm Dữ liệu Việt Nam (VNCDC 2024), tổng công suất TTDL tại Việt Nam tăng từ 45 MW năm 2024 lên khoảng 525 MW năm 2025, và dự báo có thể đạt gần 1.000 MW vào năm 2030. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển về hạ tầng TTDL của Việt Nam đang rất lớn, nhằm đáp ứng sự gia tăng nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu phát sinh từ sự phát triển của các công nghệ số mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và các dịch vụ số, cũng như yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số.

Quy mô thị trường TTDL tại Việt Nam (Nguồn: Vietnam Data Center Market Size & Share Analysis - Emerging Trends, Growth Opportunities, Competitive Landscape, and Forecasts (2026–2032) (P&S Intelligence, 2026))

Bên cạnh sự gia tăng của nhu cầu thị trường, môi trường chính sách và pháp lý đối với TTDL tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho thu hút đầu tư. Luật Viễn thông năm 2023 (có hiệu lực từ 01/7/2024) quy định hoạt động “đầu tư kinh doanh dịch vụ TTDL, dịch vụ điện toán đám mây không giới hạn tỷ lệ sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc tỷ lệ đóng góp của nhà đầu tư nước ngoài”, mở rộng đáng kể dư địa thu hút vốn đầu tư quốc tế vào lĩnh vực hạ tầng dữ liệu. Bên cạnh đó, Luật An ninh mạng năm 2025 (có hiệu lực ngày 01/7/2026) với quy định “dữ liệu về thông tin cá nhân, dữ liệu về mối quan hệ của người sử dụng dịch vụ, dữ liệu do người sử dụng dịch vụ tại Việt Nam tạo ra phải áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu theo quy định của pháp luật và lưu trữ dữ liệu này tại Việt Nam trong thời gian theo quy định của Chính phủ”, được kỳ vọng sẽ làm gia tăng nhu cầu lưu trữ, quản trị và bảo vệ dữ liệu trong nước, qua đó thúc đẩy sự phát triển và mở rộng các dịch vụ TTDL trong nước.

Ngoài ra, lợi thế cạnh tranh về chi phí đầu tư là một yếu tố quan trọng nâng cao sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam. Theo đánh giá của Cushman & Wakefield, năm 2025, chi phí xây dựng TTDL tại Việt Nam ước tính dao động khoảng 5,4-8,4 triệu USD/MW, thuộc nhóm thấp trong khu vực và thấp hơn đáng kể so với một số thị trường đã phát triển như Singapore (9,2-14,2 triệu USD/MW), Indonesia (6,9-10,6 triệu USD/MW) và Malaysia (6,4-11,5 triệu USD/MW). Lợi thế này góp phần giảm tổng mức đầu tư ban đầu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án TTDL quy mô lớn và củng cố vị thế của Việt Nam như một điểm đến tiềm năng trong chuỗi giá trị hạ tầng số khu vực.

Chi phí xây dựng TTDL trên mỗi megawatt (MW) của các nước khu vực Châu Á Thái Bình Dương (Nguồn: APAC Data Centre Construction Cost Guide 2025, (Cushman & Wakefield, 2025))

Nhìn tổng thể, Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường TTDL, bao gồm nhu cầu tăng trưởng mạnh, khung pháp lý ngày càng thông thoáng và chi phí đầu tư cạnh tranh. Tuy nhiên, bên cạnh những điều kiện thuận lợi, TTDL tại Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức về nhu cầu năng lượng.

Theo Huawei Digital Power (2024), một TTDL cỡ trung bình (5-10 MW) tiêu thụ khoảng 43,8-87,6 triệu kWh điện mỗi năm, tương ứng với giả định vận hành liên tục 8.760 giờ, qua đó có thể tính toán, 1 MW công suất TTDL tiêu thụ khoảng 8,76 triệu kWh/năm; trên cơ sở tính toán này, tổng điện năng tiêu thụ của các TTDL tại Việt Nam ước đạt khoảng 394,2 triệu kWh năm 2024, tăng mạnh lên 4,6 tỷ kWh năm 2025 và có thể đạt 8,76 tỷ kWh vào năm 2030 chiếm 1,6% đến 1,8% tổng sản lượng điện tiêu thụ cả nước. Qua đó cho thấy nhu cầu năng lượng của hạ tầng dữ liệu gia tăng nhanh và tạo áp lực đáng kể lên hệ thống cung cấp điện quốc gia.

Hiện nay, các TTDL tại Việt Nam đang áp dụng một số tiêu chuẩn kỹ thuật như TCVN 9250:2021, ANSI/TIA-942-B:2017, ANSI/TIA-942-C:2024 và phân loại Tier của Uptime Institute theo quy định tại Thông tư số 42/2025/TT-BKHCN ngày 30/11/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Bên cạnh đó, các yêu cầu về an toàn thông tin, hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm an ninh quốc gia cũng được đặt ra trong Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11/01/2024 của Thủ tướng Chính phủ), trong đó nhấn mạnh mục tiêu TTDL đạt tiêu chuẩn xanh theo các chuẩn quốc tế, với chỉ số hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE) đối với các TTDL đầu tư xây dựng mới không vượt quá 1,4. Đồng thời, Luật Viễn thông cũng quy định phát triển TTDL theo hướng bền vững, hiện đại, góp phần hình thành hạ tầng số phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trong thực tế, phần lớn các TTDL hiện nay được xây dựng và vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế Tier III của Uptime Institute nhằm bảo đảm mức độ sẵn sàng và khả năng dự phòng của hệ thống. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn này chủ yếu tập trung vào yêu cầu kỹ thuật, độ tin cậy của hạ tầng, an toàn thông tin và an ninh, trong khi chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố về hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên, cũng như chưa bao quát toàn bộ vòng đời của TTDL từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng đến vận hành. Do đó, việc tích hợp các tiêu chí phát triển TTDL xanh - bao gồm tối ưu hóa hiệu quả năng lượng, quản lý tài nguyên, giảm phát thải và sử dụng năng lượng tái tạo - hiện vẫn chủ yếu mang tính khuyến khích, tự nguyện, chưa được quy định bắt buộc trong hệ thống chính sách và quy định quản lý hiện hành.

Phát triển TTDL tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) hướng đến mô hình TTDL xanh

TP.HCM hiện là trung tâm phát triển TTDL lớn nhất cả nước, giữ vai trò đầu tàu về quy mô và tốc độ mở rộng, với 23/41 TTDL đang hoạt động, vượt xa Hà Nội (15 TTDL) và Đà Nẵng (3 TTDL). Thành phố ưu tiên phát triển các TTDL hiện đại, siêu quy mô (hyperscale) và các khu hạ tầng chuyên biệt phục vụ điện toán đám mây, thu hút sự tham gia của nhiều nhà đầu tư lớn như G42, CMC, AIC, FPT và Sembcorp.

Số lượng TTDL tại Việt Nam phân bố theo Tỉnh/Thành phố
(Nguồn: DataCenterMap – Database of Data Centers. Truy cập tại https://www.datacentermap.com/vietnam/ ngày 28/02/2026)

Về định hướng dài hạn, theo Kế hoạch hành động số 19-KH/TU ngày 09/12/2025 của Thành ủy TP.HCM về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2045 xây dựng chiến lược phát triển hạ tầng số, ứng dụng dịch vụ số và chuyển đổi số trong quản trị công. Trong đó, trọng tâm là “Thiết lập TTDL và hệ thống tính toán hiệu năng cao; phối hợp xây dựng TTDL vùng; có cơ chế phát triển, khai thác các TTDL được đầu tư từ nguồn vốn ngoài ngân sách; ưu tiên khai thác, sử dụng hạ tầng dữ liệu do Trung ương đầu tư đối với các dữ liệu trọng yếu của Thành phố” và “Ứng dụng công nghệ giải quyết vấn đề môi trường, xã hội: Áp dụng giải pháp công nghệ (IoT, AI, GIS...) trong giám sát môi trường, quản lý tài nguyên, cảnh báo thiên tai. Thúc đẩy nông nghiệp thông minh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, hướng đến phát triển xanh, bền vững”.

Để hỗ trợ triển khai các dự án trọng điểm, Ủy ban nhân dân Thành phố đã thành lập Tổ công tác đầu tư dự án TTDL AI theo Quyết định số 3470/QĐ-UBND ngày 27/12/2025, nhằm phối hợp liên ngành và tháo gỡ các khó khăn trong quá trình thực hiện. Đồng thời, thông qua Kế hoạch triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030 (Quyết định số 4589/QĐ-UBND năm 2022 của UBND Thành phố) và Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh giai đoạn 2024–2030 (Quyết định số 3797/QĐ-UBND năm 2024 của UBND Thành phố), Thành phố đã từng bước lồng ghép các yêu cầu về năng lượng xanh, công trình xanh, đổi mới sáng tạo và giảm phát thải vào định hướng phát triển hạ tầng. Mặc dù hiện nay chưa có chính sách chuyên biệt dành riêng cho TTDL xanh, song việc định hướng phát triển TTDL trong tổng thể chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đã góp phần hình thành nền tảng quan trọng. Đây là cơ sở để Thành phố từng bước thúc đẩy phát triển TTDL theo hướng xanh, hiệu quả năng lượng và thân thiện môi trường trong thời gian tới.

Trong giai đoạn trước mắt, theo Kế hoạch số 20-KH/BCĐTP ngày 10/01/2026 của Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số TP.HCM, năm 2026 được xác định là thời điểm tăng tốc “Thúc đẩy phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; nâng cao tỷ trọng đóng góp của kinh tế số trong GRDP; từng bước hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu - phát triển và TTDL”, đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) để triển khai các dự án TTDL siêu quy mô. Trong đó “Thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) xây dựng siêu TTDL của Tập đoàn G42 tại TP.HCM”.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng đẩy mạnh các hoạt động hợp tác quốc tế nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái TTDL quy mô lớn. Điển hình, ngày 11/3/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã ký kết biên bản ghi nhớ với Công ty Accelerated Infrastructure Capital (AIC) về việc đầu tư xây dựng TTDL trí tuệ nhân tạo đầu tiên tại Việt Nam. Dự án dự kiến được triển khai tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung (Xã Củ Chi, TP.HCM) với tổng vốn đầu tư khoảng 2,1 tỷ USD và công suất thiết kế khoảng 50 MW, đáp ứng tiêu chuẩn Tier III của Uptime Institute. Theo kế hoạch, dự án dự kiến khởi công vào dịp lễ 30/4/2026 và được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những TTDL AI quy mô lớn, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng dữ liệu và công nghệ số của Thành phố.

Một số đề xuất để phát triển TTDL xanh đối với Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam chưa ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia toàn diện riêng cho TTDL xanh, việc tham chiếu các tiêu chuẩn quốc tế uy tín có thể là bước đi phù hợp để định hướng phát triển trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) và các chuyên gia thuộc Câu lạc bộ mạng lưới TTDL Việt Nam (VDCC) đã có một số đề xuất để thúc đẩy phát triển TTDL xanh như sau:

- Một là, Xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia cho TTDL xanh. Cần sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia trên cơ sở tham chiếu các chuẩn quốc tế như EN 50600, ISO/IEC 30134 và ITU-T L.1300 nhằm hình thành khung đánh giá thống nhất cho các doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư quốc tế.

- Hai là, Thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Cơ chế này có thể mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn qua đường dây riêng và qua lưới điện quốc gia góp phần thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời giảm thiểu tác động môi trường từ hoạt động vận hành TTDL.

- Ba là, Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực. Việc phát triển đội ngũ kỹ sư và chuyên gia có hiểu biết sâu về cả tiêu chuẩn hạ tầng và các tiêu chuẩn bền vững là yếu tố quan trọng để vận hành hiệu quả các hệ thống TTDL hiện đại và phức tạp.

- Bốn là, Thúc đẩy hệ sinh thái hạ tầng số xanh. Chính phủ cần nghiên cứu áp dụng các cơ chế ưu đãi đặc thù như ưu đãi về thuế, phí và hỗ trợ tài chính đối với các dự án TTDL áp dụng công nghệ và vận hành theo tiêu chuẩn xanh, nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

***

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển TTDL. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh của hạ tầng dữ liệu cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tính bền vững trong sử dụng năng lượng và môi trường. Trong bối cảnh đó, TP.HCM đang thể hiện cách tiếp cận chủ động và mang tính chiến lược trong việc đẩy mạnh hạ tầng dữ liệu và xác định đây là nền tảng cốt lõi phục vụ chuyển đổi số, thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, Thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành địa phương tiên phong trong phát triển TTDL xanh. Nếu được triển khai đồng bộ từ chính sách, hệ thống tiêu chuẩn xanh và cơ chế thị trường năng lượng, TP.HCM hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu tiêu biểu cho mô hình hạ tầng dữ liệu bền vững tại Việt Nam.

Trần Thị Hiệp

----------------------------------------

Tài liệu tham khảo chính

[1] Báo Tiền Phong. (2025). TTDL xanh: Một xu hướng tất yếu trong nền kinh tế số. https://www.vietnam.vn/trung-tam-du-lieu-xanh-xu-huong-tat-yeu-cua-nen-kinh-te-so
[2] Dương. (2025). Dự kiến công suất TTDL của Việt Nam sẽ đạt gần 1000MW vào năm 2030. https://en.vneconomy.vn/vietnams-data-center-capacity-set-to-near-1000mw-by-2030.htm
[3] Gordon Marsden et al. (2025). Báo cáo chi phí xây dựng TTDL Châu Á Thái Bình Dương năm 2025. Cushman & Wakefield.
[4] Prescient & Strategic intelligence. (2026). Phân tích quy mô và thị phần thị trường TTDL Việt Nam - Xu hướng mới nổi, cơ hội tăng trưởng, bối cảnh cạnh tranh và dự báo (2026 - 2032). https://www.psmarketresearch.com/market-analysis/vietnam-data-center-market-report.
[5] Phillippa Biggs. (2025). The State of Broadband: Our Digital World. International Telecommunication Union (ITU) and UNESCO.
[6] Phòng Chính sách - Cục Viễn thông. (2024). Phát triển TTDL "xanh" và đề xuất cho Việt Nam. https://vjst.vn/phat-trien-trung-tam-du-lieu-xanh-va-de-xuat-cho-viet-nam-65038.html
[7] Vietnam Data Centers. (Truy cập ngày 05/3/2026). https://www.datacentermap.com/.
[8] Huawei Digital Power Technologies. (2025). Struggling with High PUE? Here’s How to Optimize Data Center Power Usage. https://digitalpower.huawei.com/en/blogs/data-center-power-usage
[9] W. Pitt Turner IV et al. (2008). White Paper Tier Classifications Define Site Infrastructure Performance. Uptime Institute.